નાસાએ ચંદ્ર પર 222 મીટર પહોળો નવો વિશાળ ગડ્ડો શોધ્યો

કેલિફોર્નિયા। નાસાના લૂનર રિકોનિસન્સ ઓર્બિટરે ચંદ્ર પર મે 2024માં બનેલા સૌથી મોટા નવા ક્રેટરની શોધ કરી છે. આ ગડ્ડો 222 મીટર પહોળો અને સરેરાશ 43 મીટર ઊંડો છે. વૈજ્ઞાનિકો અનુસાર આવા મોટા ક્રેટર ચંદ્ર પર સરેરાશ દરેક 132 વર્ષમાં એક વખત બને છે.

મેકગેટચિન ક્રેટર ચંદ્રના પૂર્વી કિનારે હાઇલૅન્ડ અને મારે ક્ષેત્રની સીમા પાસે આવેલું છે. આ ગડ્ડો કોઈ મોટા ઉલ્કાપિંડની ટક્કરથી બન્યો હતો, જેના ઊર્જાથી સપાટી પર ઊંડો ગડ્ડો અને આસપાસ 7 કિલોમીટર પહોળું ઠંડુ ક્ષેત્ર બન્યું.

નાસાની ટીમે જૂની અને નવી તસવીરોની તુલના કરીને આ ક્રેટરની ઓળખ કરી. 2025માં વાઇડ એંગલ કેમેરાની ઈમેજમાં ચમકદાર દાગ દેખાયો, ત્યારબાદ નેરો એંગલ કેમેરાથી વિગતવાર તસવીરો લેવામાં આવી. આથી ખબર પડી કે આ ટક્કર એપ્રિલથી મે 2024 વચ્ચે થઈ હતી.

ટક્કરથી નીકળેલી પથ્થરો અને ધૂળ સેકડો મીટર સુધી ફેલાઈ છે. ક્રેટરની દીવાલો સરેરાશ 24 ડિગ્રીની ઢળાણવાળી છે, કેટલીક જગ્યાએ 40 ડિગ્રી સુધી. સપાટી નીચે 20 મીટરથી વધુ ઊંડાઈની સામગ્રી બહાર નીકળી છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ જણાવ્યું કે આ ઇમ્પેક્ટ પ્રક્રિયાનો અભ્યાસ કરવા માટે એક કુદરતી પ્રયોગશાળા છે કારણ કે અંતરિક્ષના હવામાન અને નાના ઉલ્કાપિંડોથી હજી આને નુકસાન પહોંચ્યું નથી. આથી ઇમ્પેક્ટની મિકેનિક્સ અને સપાટી પર થતા ફેરફારોના મોડેલને સુધારવામાં મદદ મળશે.

આ શોધ ચંદ્ર પર માનવ મિશન અને બેસ બનાવવાના માટે પણ ઉપયોગી માહિતી આપી શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ખગોળીય સંઘે આ ક્રેટરનું નામ થોમસ મેકગેટચિનના સન્માનમાં રાખ્યું છે, જે અપોલો યુગના ચંદ્ર વૈજ્ઞાનિક હતા અને ઇમ્પેક્ટ ક્રેટરોના મलबાના મોડેલ પર કામ કર્યું હતું.

આ ઘટના બતાવે છે કે ચંદ્ર હજુ પણ સક્રિય છે અને નાસાના ઓર્બિટર સતત તસવીરો લઈને આ ફેરફારોને પકડે છે. નિયમિત નિરીક્ષણ વિના આ ક્રેટર લાંબા સમય સુધી અજાણ્યો રહી શકે. વૈજ્ઞાનિકો આ ક્રેટરનો વધુ અભ્યાસ કરી રહ્યા છે જેથી ઇમ્પેક્ટ પ્રક્રિયાને વધુ સારી રીતે સમજી શકાય.